พยาบาลกลุ่มงานจิตเวช รพ.ชุมชน ร้อง รมว.สธ. ผู้ป่วยล้นมือ ขาดกำลังคน

เผยโรงพยาบาลชุมชนทั่วประเทศ มีพยาบาลจิตเวชหน่วยละ 2-3 คน ท่ามกลางภาระงานจากนโยบายผู้เสพคือผู้ป่วย ชุมชน CTBx วอน สธ. เกลี่ยอัตรากำลังอย่างน้อยหน่วยละ 5 คน ขอโอกาสเติบโตในสายงาน หนุนออกจาก ก.พ.

เมื่อวันที่ 19 มิ.ย. 2567 ที่รัฐสภา คณะทำงานพยาบาลหัวหน้ากลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลชุมชนแห่งประเทศไทย เข้าพบ สมศักดิ์ เทพสุทิน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เพื่อเสนอปัญหาความไม่เป็นธรรมเรื่องความก้าวหน้าในวิชาชีพพยาบาล โดยเฉพาะพยาบาลจิตเวช พยาบาลยาเสพติดที่ปฏิบัติในกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติดในโรงพยาบาลชุมชน จำนวน 775 แห่ง 

พว.ศุภชัย นวลสุทธิ์ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ ประธานคณะทำงานพยาบาลวิชาชีพ หัวหน้ากลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลชุมชนแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ปัจจุบันปัญหาผู้ป้วยโรคทางจิตเวช พบมากขึ้น ผู้ป่วยยาเสพติดมีอาการทางจิตมากขึ้นและเป็นอันตรายต่อประชาชนในชุมชน นอกจากภาระหน้าที่ในการป้องกันปัญหาสุขภาพจิตยาเสพติดในชุมชนทุกกลุ่มวัยแล้ว ยังต้องปฏิบัติหน้าที่ในการดูแลผู้ป่วย จิตเวชยาเสพติด ทั้งผู้ป่วยนอก ผู้ป่วยใน ชุมชนล้อมรักษ์ (CBTX) รวมทั้งประสานงานเพื่อให้การช่วยเหลือผู้ป่วยและครอบครัว

การดูแลผู้ป่วยกลุ่มนี้ต้องใช้สมรรถนะของพยาบาลเฉพาะทางการพยาบาลจิตเวช และการพยาบาลยาเสพติด ต้องแยกโรคร่วมทางกาย ทางจิต การดูแลให้ครอบคลุม เพื่อให้ผู้ป่วยไม่มีอาการกำเริบ จนเป็นอันตรายต่อคนรอบข้างและชุมชน เช่นผุ้ป่วยได้รับการฉีดยาและรับประทานยาอย่างอย่างต่อเนื่องลดอาการกำเริบ กลับเป็นซ้ำในผู้ป่วย 

สำหรับ “กลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด” เป็นกลุ่มงานใหม่ มีพยาบาลผู้ปฏิบัติงานเพียงหน่วยละ 2-3 คน ซึ่งเป็นอัตราบุคลากรที่ต่ำมากเมื่อเทียบกับงานที่มีความยาก ซับซ้อน มีความเสี่ยงอันตรายจากคนไข้ที่ติดยาเสพติดและความเสี่ยงในการก่ออาการที่รุนแรงจากอาการหลงผิด หูแว่ว ประสาทหลอน (SM-V) แต่ในปัจจุบันกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด ไม่ได้รับการเกลี่ยอัตรากำลังพยาบาลให้อย่างเหมาะสมและเพียงพอ หลายแห่งมีพยาบาลปฏิบัติงานเพียง 1 คน โดยมีภาระงานมากขึ้น 

“เหตุผลหลัก คือ การขาดแคลนพยาบาล ทำให้โรงพยาบาลชุมชนมักเลือกคัดสรรบรรจุพยาบาลใหม่ให้กับกลุ่มงานอื่น ๆ เพิ่มเติม เป็นผลให้ขาดบุคลากรในการปฏิบัติงานของกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด ส่งผลให้การเข้าถึงบริการของผู้ป่วยไม่ผ่านเกณฑ์ เนื่องจากภาระงาน/ การประชุม อบรม/ การเจ็บป่วย/ การลางานของผู้ปฏิบัติงาน ต้องปิดคลินิกให้บริการปรึกษาปัญหา สุขภาพจิต จิตเวช/ การคัดกรองและการบำบัดยาเสพติด” ตัวแทนพยาบาลหัวหน้ากลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด ระบุ 

พว. ศุภชัย ย้ำว่า การขาดบุคคลากรยังทำให้ขาดโอกาสเติบโต ก้าวหน้าในวิชาชีพทางการพยาบาล สร้างความขัดแย้งภายในองค์กรพยาบาลอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน อีกทั้ง ยังไม่สามารถเตรียมคนเข้าสู่การปฏิบัติงานด้านการพยาบาลจิตเวชและยาเสพติดได้อย่างต่อเนื่อง เพราะต้องใช้พยาบาลที่มีคุณวุฒิการศึกษาเฉพาะทางด้านสุขภาพจิต จิตเวชและการบำบัดยาเสพติด เพื่อที่จะสามารถปฏิบัติงานได้และมีทักษะที่จำเป็นเฉพาะของงานจิตเวชและยาเสพติด ซึ่งต้องแยกประเมินโรคร่วมทางกาย ทางจิตการบำบัดรักษาฟื้นฟูติดตาม  ซึ่งแตกต่างจากพยาบาลที่ปฏิบัติงานทั่วไปในโรงพยาบาล ตลอดจนภาระงานที่มีมากขึ้นในปัจจุบันไม่สัมพันธ์กับอัตรากำลังพยาบาลวิชาชีพที่ปฏิบัติงานจริง

จากปัญหาดังกล่าวนำมาสู่ ข้อเรียกร้อง 3 ข้อ

1.ให้มีการมีการเกลี่ยอัตรากำลังพยาบาลวิชาชีพ โดยเร่งรัดการสั่งการจากระดับกระทรวงไปยัง

สำนักงานเขตสุขภาพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด และโรงพยาบาลชุมชนโดยตรง โดยเกลี่ยอัตรากำลังพยาบาล วิชาชีพให้กลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติดในโรงพยาบาลชุมชนในอัตรากำลังที่เหมาะสมกับภาระงาน อย่างน้อยขั้น ต่ำ จำนวน 5 คน เพื่อให้การปฏิบัติงานเชิงรุกและเชิงรับสามารถกระทำได้ตามบทบาทภารกิจ/ ภารงานของกลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติดที่เป็นความจริงตามนโยบายสำคัญแห่งชาติดังกล่าว

2. การเพิ่มขวัญและกำลังใจตำแหน่งพยาบาลวิชาชีพชำนาญการพิเศษ ให้กับพยาบาลวิชาชีพ

ผู้ปฏิบัติงานในฐานะหัวหน้ากลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติดที่กำลังอ่อนล้าทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ ในโรงพยาบาลชุมชนทุกระดับ

3.หากกระทรวงสาธารณสุข ได้รับการพิจารณาออกนอกระบบของสำนักงาน ก.พ. กลุ่มงานจิตเวชและยาเสพติด โรงพยาบาลชุมชนแห่งประเทศไทย ขอเป็นอีกหนึ่งกำลังสำคัญของภาระงานอันยิ่งยวด และมีบุคลากรที่มีคุณค่าที่ทัดเทียมเทียบเท่ากลุ่มงานอย่างอื่นๆ

ทั้งนี้ หากบริหารจัดการกำลังคนด้านจิตเวชอย่างเหมาะสม ก็จะสามารถช่วยชีวิตผู้ป่วย ลดอันตรายที่อาจเกิดขึ้นกับครอบครัว ชุมชน โดย ส่วนรวม ตลอดจนถึงการลดค่าใช้จ่ายของผู้ป่วยและญาติที่ต้องเดินทางมาโรงพยาบาลจังหวัด ลดภาระค่าใช้จ่ายของโรงพยาบาลชุมชน ในการส่งต่อผู้ป่วยไปยังโรงพยาบาลทั่วไป และโรงพยาบาลเฉพาะทางด้านจิตเวชและยาเสพติดได้อย่างเป็นรูปธรรม