ศึกนโยบายกัญชา! เครือข่ายบุก สธ. ร้องหยุดตีตรายาเสพติด – ย้ำต้องรอ พ.ร.บ. กัญชา

เรียกร้องคงสถานะ “พืชสมุนไพร” พร้อมเสนอจัดทำประกาศควบคุมชั่วคราวแทนการผลักดันกลับเข้าบัญชียาเสพติด ชี้สเปกปลูกช่อดอก-ใบสั่งแพทย์ เอื้อทุนใหญ่ ทำลายสิทธิประชาชน เสนอจัดตั้งคณะทำงานร่วมประเมินผลกระทบรอบด้าน รัฐยันยังไม่มีวาระดึงกัญชากลับเป็นยาเสพติด ชี้ต้องควบคุมคุณภาพ-ป้องกันอันตรายจากการใช้

วันที่ 7 ก.ค. 68 เครือข่ายเขียนอนาคตกัญชารวมตัวครั้งใหญ่หน้ากระทรวงสาธารณสุข หลังจากพรรคภูมิใจไทย ถอนตัวจากรัฐบาลจนส่งแรงกระเพื่อม มาถึงนโยบายกัญชา ที่กระทรวงสาธารณสุข ภายใต้สมศักดิ์ เทพสุทิน ต้องควบคุมให้ใช้ทางการแพทย์เท่านั้น 

เนื้อหาในหนังสือที่ยืนต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข นอกจากจะเรียกร้องหยุดนำกัญชากลับเข้าสู่บัญชียาเสพติด แล้วเครือข่ายเขียนอนาคตกัญชาไทย ยัง ขอให้คงสถานะของกัญชาไว้ในฐานะพืชสมุนไพร และรอให้มี "พระราชบัญญัติกัญชา" ซึ่งเป็นกฎหมายเฉพาะมาควบคุม ในระหว่างรอกฎหมายฉบับ ขอให้ใช้ประกาศกระทรวงสาธารณสุขในการกำหนดมาตรการควบคุม เพื่อดึงข้อดีของกัญชามาใช้ และควบคุมผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น และขอให้จัดตั้งคณะกรรมการร่วมชุดหนึ่ง จัดระบบข้อมูล และวิเคราะห์สภาพปัญหาที่เกิดขึ้นอย่างรอบด้าน เพื่อนำไปสู่การออก "ประกาศกระทรวง" ที่สามารถแก้ปัญหาได้จริง

ขณะที่ประสิทธิชัย หนูนวล  เลขาธิการเครือข่ายเขียนอนาคตกัญชาไทย กล่าวปราศัยช่วงหนึ่งระหว่างรอยื่นหนังสือ บอกว่า จากประสบการณ์ของผู้ใช้จริง กัญชาไม่ได้เป็นสาเหตุให้เกิดโรคจิตอย่างที่ถูกกล่าวอ้าง พร้อมตั้งข้อสังเกตต่อความไม่สอดคล้องของนโยบายรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขในแต่ละยุค

"ทำไมในสมัยรัฐมนตรีอนุทินถึงระบุว่ากัญชาไม่ใช่ยาเสพติด แต่เมื่อเปลี่ยนมาเป็นรัฐมนตรีสมศักดิ์กลับบอกว่าเป็นยาเสพติด?"

ประสิทธิยังตั้งคำถามถึงความไม่เท่าเทียมในการควบคุมสารเสพติดอื่น ๆ ว่า ทำไมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และบุหรี่ ซึ่งมีพิษภัยมากเช่นกัน กลับไม่มีการควบคุมการใช้ผ่านใบสั่งแพทย์เหมือนกัญชา?

เขายังชี้ให้เห็นถึงปัญหาการจำกัดสิทธิของประชาชนในการใช้และปลูกกัญชา โดยเฉพาะการออกมาตรฐานควบคุม เช่น การบังคับให้มีใบรับรอง GACP สำหรับการปลูกกัญชา ซึ่งเอื้อประโยชน์ให้กลุ่มทุนใหญ่และทำลายสิทธิของเกษตรกรรายย่อยและประชาชนทั่วไป

ประสิทธิยังอ้างถึงงานวิจัยจากสหรัฐอเมริกาที่พบว่า ในรัฐที่มีกฎหมายเปิดให้ใช้กัญชาอย่างถูกกฎหมาย อัตราการใช้บุหรี่ เหล้า และยาเสพติดชนิดรุนแรงกลับลดลง และเตือนว่า การนำข้อมูลที่ไม่เป็นข้อเท็จจริงมาสร้างเป็นมาตรฐานในการกำหนดนโยบาย อาจส่งผลเสียในระยะยาว และทำให้กัญชาถูกตีตราอย่างไม่เป็นธรรม

ขณะที่ กัญชายังมีศักยภาพในการใช้รักษาโรค เช่น มะเร็ง และสะเก็ดเงิน ซึ่งเป็นที่ยอมรับจากผู้ป่วยจำนวนมาก หากเทียบกับยาเสพติดประเภทอื่น เช่น ยาบ้า กัญชามีความอันตรายน้อยกว่ามาก และมีอัตราการเสพติดที่ต่ำกว่าอย่างชัดเจน

สธ. ย้ำยังไม่มีวาระ “ดันกัญชา” กลับเป็นยาเสพติด 

ด้าน นายกองตรี ธนกฤต จิตรอารีย์รัตน์ เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ชี้แจงกรณีความกังวลของเครือข่ายผู้ใช้กัญชา หลังเข้ายื่นหนังสือต่อกระทรวงสาธารณสุข โดยยืนยันว่า ขณะนี้ยังไม่มีวาระหรือแนวโน้มในการผลักดันให้กัญชากลับมาเป็นยาเสพติดตามกฎหมาย พร้อมย้ำแนวทางรัฐคือการใช้ประโยชน์ควบคู่มาตรการควบคุมที่เหมาะสม

เลขานุการ รมว.สธ. ยอมรับว่า แม้กัญชาจะมีประโยชน์ในทางการแพทย์และบางคนใช้แล้วได้ผลดี แต่ก็ไม่สามารถปฏิเสธได้ว่ามีผู้ใช้บางรายที่ได้รับผลกระทบ เช่น อาการแพ้ หรือเกิดจากความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ โดยเฉพาะกลุ่มที่ไม่ได้อยู่ในความดูแลของบุคลากรทางการแพทย์

นายธนกฤตระบุว่า แนวทางการใช้กัญชาอย่างปลอดภัยควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์หรือผู้ที่มีความรู้ เช่น แพทย์แผนไทย หรือหมอพื้นบ้านที่มีความเข้าใจในคุณสมบัติและการใช้กัญชา ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งช่องทางในการควบคุมการใช้ให้ปลอดภัย

“การควบคุมจึงจำเป็นต้องมี โดยเฉพาะในกรณีที่กัญชาถูกนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ เช่น เยลลี่กัญชาที่เด็ก 2 ขวบกินเข้าไปถึง 10 เม็ดจนหมดสติ เหตุการณ์แบบนี้คือสิ่งที่รัฐต้องมีมาตรการควบคุมควบคู่กับการใช้ประโยชน์ทางการแพทย์” เขากล่าว

ทั้งนี้ รัฐบาลยืนยันว่าประกาศและแนวทางล่าสุดของกระทรวงฯ ยังไม่ส่งผลกระทบต่อผู้ที่ใช้กัญชาในปัจจุบัน โดยเฉพาะผู้ใช้เพื่อการรักษาอย่างถูกต้อง ส่วนเสียงสะท้อนจากสังคมที่มีทั้งฝั่งที่เห็นว่ากัญชาสร้างประโยชน์ และอีกฝั่งที่กังวลผลกระทบ รัฐเปิดพื้นที่ให้มีส่วนร่วมจากทุกกลุ่มเพื่อหาทางออกร่วมกัน

นายธนกฤตยังกล่าวด้วยว่า ปัจจุบันสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ได้อนุมัติผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของกัญชามากกว่า 600 รายการ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องดื่ม อาหาร หรือสมุนไพร แสดงให้เห็นว่ารัฐไม่ได้ปฏิเสธศักยภาพของกัญชา แต่เน้นสร้างความเข้าใจและการใช้ที่ปลอดภัย

“วันนี้เราอาจเห็นต่างกันบ้าง แต่ยังสามารถเดินไปด้วยกันได้ ความกังวลว่ารัฐจะดันกัญชากลับไปเป็นยาเสพติด อย่าเพิ่งวิตก เพราะเรื่องนี้ยังไม่มีอยู่ในวาระ”  ธนกฤตกล่าว

เครือข่ายกัญชาฯ ยังเรียกร้องให้รัฐทบทวน 2 ประเด็นหลัก คือ “สเปกการปลูกช่อดอกกัญชา” และ “ระบบใบสั่งจ่ายโดยแพทย์” โดยเห็นว่าแนวทางที่กำลังจะออกมาอาจส่งผลให้กลุ่มทุนรายใหญ่ได้เปรียบ และเปิดช่องให้มีการซื้อขายใบสั่งจ่ายโดยผิดกฎหมาย

แต่ ธนกฤต ยืนยันว่า รัฐมีความจำเป็นต้องควบคุมมาตรฐานช่อดอกกัญชา โดยเฉพาะที่วางขายในร้านค้า ซึ่งบางครั้งพบสารตกค้างอันตราย เช่น ยาฆ่าแมลง หรือเชื้อรา ส่วนการลักลอบซื้อขายใบสั่งจ่ายจากบุคคลที่อ้างตัวเป็นแพทย์ ทั้งที่ไม่มีใบประกอบวิชาชีพจะรับไปตรวจสอบ 

ไม่ได้เอื้อทุน เตือนหากไร้ระเบียบ อาจกลับเป็นยาเสพติด

นายสมศักดิ์ เทพสุทิน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ไม่ได้เข้าปฏิบัติงานที่กระทรวงฯ ในวันที่กลุ่มผู้สนับสนุนกัญชานัดรวมตัวชุมนุมหน้ากระทรวงฯ โดยมอบหมายให้เจ้าหน้าที่ดูแลแทน พร้อมแสดงความห่วงใยต่อสุขภาพผู้ชุมนุมหากมีการค้างคืน

เขายืนยันว่า นโยบายกัญชาไม่ได้เอื้อประโยชน์กลุ่มทุน แต่จำเป็นต้องมีการควบคุม หากจัดระเบียบไม่ได้ อาจต้องพิจารณานำกัญชากลับเข้าสู่บัญชียาเสพติด แม้ยอมรับว่ายังไม่สามารถดำเนินการได้ในรัฐบาลชุดนี้

ในระยะสั้น เตรียมออกประกาศควบคุมกัญชาในฐานะสมุนไพรควบคุม และสั่งคุมเข้มการผสมกัญชาในอาหาร-ขนม ป้องกันอันตรายต่อผู้บริโภค โดยเฉพาะผู้แพ้สารกัญชา